ภูมิศาสตร์ประเทศไทย

รหัสวิชา ส 31101

ครูผู้สอน คุณครูนิสา อ่วมกลับ
โรงเรียนมารีย์อุปถัมภ์ อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม
2. ลักษณะภูมิประเทศของประเทศไทย

ประเทศไทยมีลักษณะภูมิประเทศแบบต่างๆกระจายอยู่ในภูมิภาคทางภูมิศาสตร์ต่างๆดังรายละเอียด ต่อไปนี้

2.1 ภาคเหนือ

ภาคเหนือประกอบไปด้วยจังหวัดต่างๆ 9 จังหวัด ได้แก่ จ. เชียงราย เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน พะเยา ลำพูน ลำปาง แพร่ น่าน และจังหวัดอุตรดิตถ์ มีเนื้อที่ประมาณ 93,690 ตารางกิโลเมตร ทิศเหนือติดกับสหภาพพม่า ทิศตะวันออกติดกับประเทศลาว ทิศใต้ติดกับภาคกลาง และทิศตะวันตกติดกับสหภาพพม่า

NorthernMap.gif

สามเหลี่ยมมรกต ในพื้นที่อำเภทน้ำยืน
จังหวัดอุบลราชธานี เป็นดินแดนเชื่อมต่อ
3 ประเทศ คือ ไทย ลาว และกัมพูชารัฐบาลไทย
มีความประสงค์ให้สถานที่ดังกล่าวเป็นแหล่ง
ท่องเที่ยวแห่งใหม่ มีสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญ
คือ น้ำตกห้วยหลวง

2.2 ภาคกลาง
ภาคกลาง ประกอบไปด้วย 22 จังหวัด ได้แก่ กำแพงเพชร นครสวรรค์ พิจิตร พิษณุโลก เพชรบูรณ์ สุโขทัย อุทัยธานี กรุงเทพมหานคร ชัยนาท นครนายก นครปฐม นนทบุรี ปทุมธานี ลพบุรี พระนครศรีอยุธยา สมุทรปราการ สมุทรสงคราม สมุทรสาคร สระบุรี สิงค์บุรี สุพรรณบุรี และอ่างทอง มีเนื้อที่ประมาณ 91,795 ตารางกิโลเมตร ภาคกลางมีแนวภูเขาเป็นขอบด้านตะวันออกและตะวันตก คือ ทิวเขาเพชรบูรณ์ และทิวเขาถนนธงชัย

map11.jpg

ลักษณะภูมิประเทศโดยรวมของภาคกลางสามารถแบ่งได้ดังนี้
1) ภาคกลางตอนบนและบริเวณขอบ เป็นพื้นที่ตั้งแต่ที่ราบใต้จังหวัดอุตรดิตถ์ลงมา ประกอบด้วยจังหวัดนครสวรรค์ พิษณุโลก สุโขทัย กำแพงเพชร เพชรบูรณ์
2) ภาคกลางตอนล่าง เป็นที่ราบเจ้าพระยา เริ่มตั้งแต่จังหวัดนครสวรรค์ลงไปจนสุดอ่าวไทย มีความยาวประมาณ 200 กิโลเมตรและมีความกว้างสุดประมาณ 120 กิโลเมตร ภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่มริมแม่น้ำและดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำที่เกิดจากแม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำท่าจีน แม่น้ำแม่กลอง

2.3 ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือประกอบไปด้วยจังหวัดต่างๆ 19 จังหวัด ได้แก่ จ. กาฬสินธุ์ ขอนแก่น ชัยภูมิ นครพนม นครราชสีมา บุรีรัมย์ มหาสารคาม มุกดาหาร ยโสธร ร้อยเอ็ด เลย ศรีสะเกษ สกลนคร สุรินทร์ หนองคาย อุดรธานี หนองบัวลำพู อุบลราชธานี และอำนาจเจริญ มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 168,854 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณหนึ่งในสามของพื้นที่ของประเทศ

p38.jpg

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นดินแดนที่มีลักษณะภุมิประเทศแบ่งได้ 5 เขต คือ
1) ทิวเขาทางด้านทิศตะวันตก นับตั้งแต่จังหวัดเลยลงไปจากทางจังหวัดชัยภูมิเป็นแนวทิวเขาเพชรบูรณ์ 1 ลักษณะภูมิประเทศเด่น คือเป้นภูเขายอดราบจำนวนมาก ได้แก่ ภุเรือ ภูหลวง ภูกระดึง ภูเขาดังกล่าวส่วนใหญ่เป็นภูเขาหินทราย แต่อาจพบภูเขาแทรกสลับอยู่บ้าง
2) ทิวเขาทางด้านทิศใต้ ประกอบด้วยทิวเขาสันกำแพงและทิวเขาพนมดงรัก ดดยทิวเขาสันกำแพงและทิวเขาพนมดงรัก โดยทิวเขาสันกำแพงจะต่อเนื่องจากทิวเขาดงพญาเย็นในพื้นที่อ.แก่งคอย จ.สระบุรี
3) ทิวเขาตอนกลาง จะพบเป็นเนินและภูเขาเตี้ยๆวางตัวในแนวทิศตะวันออกเฉียงใต้จากจังหวัดอุดรธานีไปสกลนคร กาฬสินธุ์ มุกดาหาร เรียนกว่า ทิวเขาภูพาน
4) ที่ราบแอ่งโคราช เป็นพื้นทราบของลุ่มแม่น้ำชี-มูล ความสูงเฉลี่ยของแอ่งประมาณ 150 เมตร จากระดับทะเลปานกลาง นับเป็นที่ราบที่มีเนื้อที่กว้างขวางมากที่สุดของประเทศ
5) แอ่งสกลนคร เป็นที่ราบอยู่ทางทิศเหนือของแนวทิวเขาภูพานกับเนินเขาย่อมๆ บริเวณชายฝั่งแม่น้ำโขง พื้นที่มีความสูงเฉลี่ย 160 เมตร จากระดับทะลเปานกลาง

2.4 ภาคตะวันออก
ภาคตะวันออกประกอบไปด้วยจังหวัดต่างๆ 7 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดฉะเชิงเทรา ชลบุรี ระยอง จันทบุรี ตราด ปราจีนบุรี และสระแก้ว ภาคตะวันออกมีอาณาเขตทางทิศเหนือติดกับภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ด้านทิศตะวันออกติดต่อกับประเทศกัมพูชา ด้านทิศใต้ติดกับอ่าวไทย และด้านทิศตะวันตกติดกับอ่าวไทยและที่ราบภาคกลาง มีเนื้อที่ 34,380 ตารางกิโลเมตร

map12.jpg

ภูมิประเทศของภาคตะวันออกแบ่งได้ 4 ลักษณะ คือ ภูมิประเทศส่วนที่เป็นทิวเขา ส่วนที่เป็นที่ราบลุ่มน้ำ ส่วนที่เป็นที่ราบชายฝั่งทะเลและเกาะ
1) ทิวเขา ทิวเขาในภาคตะวัออกประกอบด้วย ทิวเขาสันกำแพง ทิวเขาจันทบุรี และทิวเขาบรรทัด
2) ที่ราบลุ่มน้ำ ภาคตะวันออกมีที่ราบลุ่มน้ำขนาดใหญ่ที่สุดของภาคอยู่ในบริเวณสองฝั่งของแม่น้ำบางปะกง ซึ่งบริเวณปากแม่น้ำจะมีลักษระเป็นหาดเลนขนาดใหญ่
3) ที่ราบชายฝั่งทะเล ที่บริเวณชายฝั่งทะเลและเกาะ ตั้งแต่ปากแม่น้ำบางปะกงไปจนสุดเขตแดนไทยที่ตำบลหาดเล็ก จังหวัดตราด สภาพทั่วไปเป็นทั้งที่ราบที่เกิดจากการกัดเซาะและการทับถมของแม่น้ำสายสั้นๆได้แก่ แม่น้ำระยอง แม่น้ำประแส แม่น้ำจันทบุรี แม่น้ำเวฬุ และแม่น้ำตราด
4) เกาะและหมู่เกาะ เกาะและหมู่เกาะในภาคตะวันออกมีอยู่ในพื้นที่จังหวัดต่างๆดังนี้
จ.ชลบุรี เกาะในจ.ชลบุรีที่สำคัญ ได้แก่ เกาะสีชัง เกาะล้าน เกาะไผ่ เกาะคราม เกาะแสมสาร
จ.ระยอง เกาะในจ.ระยองที่สำคัญ ได้แก่ เกาะมันนอก เกาะมันใน เกาะเสม็ด จ.ตราด เกาะในจ.ตราดที่สำคัญ ได้แก่ หมู่เกาะช้าง และเกาะกูด

2.5 ภาคตะวันตก
ภาคตะวันตกประกอบด้วยจังหวัดต่างๆ 5 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดตาก กาญจนบุรี ราชบุรี เพชรบุรี และประจวบคีรีขันธ์ เนื้อที่ 53,679 ตารางกิโลเมตร

map13.jpg

ภาคตะวันตกมีลักษระภูมิประเทศเป็นทิวเขาที่ต่อเนื่องมาจากภาคเหนือ แต่มีบางส่วนอยู่ติดอ่าวไทย ภูมิประเทศของภาคตะวันตกจึงแบ่งออกเป็น 3 ลักษณะคือ ทิวเขา ที่ราบลุ่มน้ำ และที่ราบชายฝั่งทะเล
1) ทิวเขา ในภาคตะวันตกประกอบด้วย ทิวเขาสำคัญ 2 แนว คือ ทิวเขาถนนธงชัยกลาง และทิวเขาตะนาวศรี
2) ที่ราบลุ่มน้ำ ที่ราบลุ่มน้ำของภาคตะวันตกประกอบด้วย ที่ราบลุ่มน้ำปิง-วัง ที่ราบลุ่มน้ำแม่กลอง และที่ราบลุ่มน้ำเพชนบุรี
3) ที่ราบชายฝั่งทะเล ชายฝั่งทะเลของภาคตะวันตกมี 2 ลักษณะ คือ ชายฝั่งทะเลที่เป็นหาดเลน และที่เป็นหาดทราย

2.6 ภาคใต้
ภาคใต้เป็นภูมิภาคที่มีพื้นที่เป็นคาบสมุทรมลายู จึงมีชายฝั่งติดต่อกับอ่าวไทยและทะเลอันดามัน ภาคใต้มีลักษณะภูมิประเทศเด่น 4 แบบ คือ ทิวเขา ที่ราบชายฝั่งอ่าวไทย ที่ราบชายฝั่ง อันดามันและเกาะ

map14.jpg

1) ทิวเขา ทิวเขาสำคัญในภาคใต้มี 3 ทิว คือ ทิวเขาภุเก็ต ทิวเขานครศรีธรรมราช และทิวเขาสันกาลาคีรี
2) ที่ราบชายฝั่งอ่าวไทย นับตั้งแต่บริเวณชายฝั่งจังหวัดชุมพรลงไปทางใต้จนถึงจังหวัดนราธิวาส ชายฝั่งด้านนี้มีลักษณะเป็นชายฝั่งแบบยกตัว เนื่องจากมีตะกอนของดินโคลนและทรายจากแม่น้ำและกระแสคลื่นนำตะกอนไปทับถมจนเกิดเป็นที่ราบเป็นบริเวณกว้าง
3) ที่ราบฝั่งอันดามัน นับตั้งแต่บริเวณชายฝั่งจังหวัดระนองลงไปจนถึงจังหวัดสตูล บริเวณชายฝั่งด้านนี้มีลักษระเป็นชายฝั่งแบบยุบตัว และชายฝั่งด้านนี้มีที่ราบแคบเนื่องจากมีชายเขาและหน้าผาติดชายฝั่งทะเล
4) เกาะ ภาคใต้ทั้งสองฝั่งมีเกาะและหมู่เกาะนอกชายฝั่ง ดังต่อไปนี้
เกาะในอ่าวไทย มีเกาะและหมู่เกาะสำคัญ ได้แก่ เกาะเต่า จังหวัดชุมพร เกาะสมุย เกาะพะงัน และหมู่เกาะอ่างทอง จังหวัดสุราษฎร์ธานี เกาะหนู เกาะแมว จังหวัดสงขลา
เกาะในทะลเอันดามัน มีเกาะขนาดใหย่ที่สุด คือเกาะภูเก็ต และหมู่เกาะจำนวนมาก ที่สำคัญได้แก่ หมู่เกาะพีพี หมู่เกาะสิมิลัน เกาะตะรุตา เป็นต้น

3. ลักษณะภูมิอากาศของประเทศไทย
ภูมิอากาศของประเทศไทยที่จะนำมาศึกษาในส่วนนี้ใช้ข้อมูลการแบ่งภาคการพยากรณ์อากาศของกรมอุตุนิยมวิทยา กระทรวง เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ที่ได้เผยแพร่ข่าวสารมาก่อนการกำหนดภาคภูมิศาสตร์และใช้เกณฑ์การแบ่งภาคแตกต่างกัน ดังนั้นเพื่อให้สอดคล้องกับชีวิตประจำวันในการรับฟังข่าวการพยากรณ์อากาศเป็นประจำทุกวัน
3.1 ปัจจัยควบคุมลมฟ้าอากาศ
แม้ว่าประเทศไทยจะมีพื้นที่อยู่ในเขตร้อน แต่ก็มีสภาพอากาศที่แตกต่างกันเนื่องจากปัจจัยต่างๆ ได้แก่
1) ที่ตั้งตามละติจูด ตามปกติตำแหน่งที่ตั้งที่มีค่าละติจูดต่ำจะมีอุณหภูมิสูงกว่าตำแหน่งที่ตั้งที่มีค่าละติจูดสูงกว่า ทั้งนี้เพราะอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตร
2) ความสูงของพื้นที่ ตามปกติบริเวณพื้นที่ที่สูงจะมีอุณหภูมิต่ำกว่าบริเวณที่เป็นที่ราบ เช่น ยอดดอยอินทนนท์จะมีอุณหภูมิต่ำกว่าพื้นล่างที่อำเภอจอมทอง จ. เชียงใหม่
3) แนวทิวเขาที่ขวางกั้นทิศทางลมประจำ การวางตัวของทิวเขาบริเวณจังหวัดกาญจนบุรี ตาก ส่งผลทำให้จังหวัดกำแพงเพชร นครสวรรค์ สุพรรณบุรี มีอุณหภูมิสูงและมีปริมาณน้ำฝนน้อย จึงเรียกดินแดนนี้ว่า “ พื้นที่อับฝน”
4) ระยะห่างจากทะเล พื้นที่ที่อยู่ใกล้ทะเลจะมีโอกาสได้รับความชื้นและมีฝนตกมากกว่าบริเวณที่ห่างไกลทะเลออกไป
5) ทิศทางของลมประจำ บริเวณภาคตะวันออกช่วงที่ได้รับลมมรสุมตะวันออกเฉียงใต้จะมีฝนตกชุก แต่เมื่อลมเปลี่ยนทิศเป็นลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ ปริมาณน้ำฝนจะลดลง
6) อิทธิพลของลมพายุหมุน ลมพายุที่พัดผ่านบริเวณประเทศไทย จะนำฝนมาตกเป็นปริมาณสูงและมักเกิดภาวะน้ำท่วมบ่อยครั้ง แต่บางปีที่มีพายุหมุนน้อยจะขาดแคลนน้ำโดยเฉพาะในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ